Edukacja przyrodnicza

Zapraszamy wszystkich do udziału w konkursie fotograficznym – 1 Międzynarodowym Konkursie Fotograficznym CKfoto.pl!!!

Bez komentarza » Napisany Kwiecień 14th, 2014 przez
Kategorie: Edukacja, Edukacja przyrodnicza, Nowości
Tagi: , , ,

Konkurs otwarty jest dla amatorów oraz profesjonalistów z całego Świata. Uczestnicy muszą być pełnoletni.

Organizatorem głównym konkursu jest stowarzyszenie zwykłe CKfoto.pl skupiające świętokrzyskich fotografów i fotografików. Współorganizatorem jest Regionalne Centrum Naukowo-Technologiczne, w którego siedzibie odbędzie się wystawa pokonkursowa  oraz Stowarzyszenie Psychoedukacyjno-Przyrodnicze MOST. Swoim patronatem konkurs objęło Stowarzyszenie Twórców - FOTOKLUB RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, Miesięcznik Dzikie Życie, które na swoich łamach pokaże wyróżnione prace w kategorii Fotografia Przyrodnicza oraz portal informacji przyrodniczej ecopress.pl.

Prace można nadsyłać w następujących kategoriach:
A) CZŁOWIEK I NAUKA (color/monochrome)
B) FOTOGRAFIA PRZYRODNICZA (color/monochrome)
C) KATEGORIA OTWARTA (color/monochrome)

Ważne terminy:

Początek wysyłania prac 20.04.2014
Koniec zgłoszeń 31.07.2014
Obrady jury 1-10.08.2014
Ogłoszenie wyników 10.09.2014
Wysyłka nagród 15.11.2014

 

Świętokrzyska szkoła fotografii ma bardzo duże osiągnięcia i jest znana zarówno w kraju jak i na świecie. Jak dotąd jednak nie zdobyto się w naszym województwie na wysiłek organizacji konkursu fotograficznego o zasięgu międzynarodowym. Organizatorzy konkursu mają aspiracje skoncentrować środowisko fotografików regionu oraz wyjść z charakterystycznym stylem szeroko w świat. W planach CKfoto.pl jest doroczne organizowanie konkursu. W przyszłości organizatorzy chcą postarać się o otrzymanie patronatu FIAP – Międzynarodowej Federacji Fotografii Artystycznej. Jest to bardzo prestiżowy patronat, aby go dostać należy wykazać się już doświadczeniem w organizacji podobnych konkursów. Z uwagi na niewielką aktywność artystyczną regionu na arenie międzynarodowej w ostatnich latach, CKfoto.pl (jako Delegat Regionu Świętokrzyskiego Fotoklubu RP) chce aby Świętokrzyskie było rozpoznawalne wśród fotografów na całym świecie.

Uczestnictwo w konkursie jest bezpłatne. Zdjęcia do konkursu przyjmowane są drogą elektroniczną. Szczegóły na: http://www.ckfoto.pl/photocontest

ck banner

Zakończyliśmy II Zimowe Liczenia nietoperzy w Górach Świętokrzyskich

W Górach Świętokrzyskich zakończył się zimowy spis nietoperzy. Akcja trwała od połowy grudnia do końca lutego 2014. Wzięli w niej udział chiropterolodzy z Kielc, Łodzi, Poznania i Kazimierzy Wielkiej. Podobnie jak rok wcześniej skoncentrowano się na sprawdzaniu potencjalnych zimowisk pochodzenia antropogenicznego. Sprawdzono kilka kamieniołomów, przepusty drogowe i kolejowe, kanał pod ruinami zabytkowego, wielkiego pieca hutniczego, podziemia zamku oraz kilkadziesiąt piwniczek przydomowych.

Łącznie naliczono  ponad 100 osobników nietoperzy z 6 gatunków w pond 100 obiektach. Najliczniej reprezentowany był mopek oraz gacek brunatny.

W 2013 roku w czteroosobowym składzie udało się sprawdzić około 50 zimowisk z niemal 140 nietoperzami z 8 gatunków. Bardzo interesujące było stwierdzenie zimowania dwóch osobników mroczka pozłocistego w dwóch bliźniaczych piwniczkach. W tej samej miejscowości zimował również w piwniczce mroczek późny. W 2013 roku najliczniejsze były mopki i gacki brunatne.

Zarówno w 2013 jak i 2014 roku skoncentrowano się na niewielkich, rozproszonych antropogenicznych zimowiskach w Górach Świętokrzyskich. Dotąd nie prowadzono tu tak szeroko zakrojonej inwentaryzacji zimowej.

Bezpośrednim efektem prac było nawiązanie współpracy z Gminą Zagnańsk w sprawie ochrony jednego z 3 największych zimowisk nietoperzy w województwie świętokrzyskim. Złożono list intencyjny w tej sprawie oraz wniosek o powołanie użytku ekologicznego „Mopki z huty” w Samsonowie gm. Zagnańsk. Jeśli Rada Gminy zaakceptuje pomysł, będzie to pierwszy w województwie obszar chroniony, gdzie przedmiotem ochrony są nietoperze. Podjęto też starania o budowę zabezpieczeń zimowiska. W przygotowaniu jest kolejny wniosek o powołanie „nietoperzowego” użytku ekologicznego w pobliży podkieleckiego obszaru Natura 2000 „Ostoja Wierzejska”.

W tegoroczne liczenia włączyło się też Nadleśnictwo Daleszyce. Pan Paweł Kosin wskazał miejsca wykorzystywane przez nietoperze w tym śródleśną sztolnię, która będzie monitorowana w przyszłości.

Drugim ważnym rezultatem zimowego spisu jest powołanie Świętokrzyskiej Chirobazy tj. cyfrowej bazy gromadzącej wszelkie potwierdzone, wiarygodne dane o nietoperzach w woj. świętokrzyskim. Każdy zinwentaryzowany obiekt lub miejsce stwierdzenia posiada swoją kartę ze szczegółową charakterystyką ważnych cech i oczywiście składem chiropterofauny. Chirobaza ma służyć nie tylko jako miejsce deponowania danych ale również ma być narzędziem dzięki któremu ochrona populacji świętokrzyskich nietoperzy będzie możliwa i skuteczna.

Zimowy spis oraz Świętokrzyska Chirobaza koordynowane są przez przyrodników ze Stowarzyszenia MOST    (www.mostedu.org) w Kielcach.logo_bat_krzywe

II Zimowe Liczenia Nietoperzy w Górach Świętokrzyskich

Nietoperze to jedna z najsłabiej poznanych grup zwierząt w województwie świętokrzyskim. Wiedza o ich występowaniu jest wciąż znikoma i niewystarczająca. Jednocześnie nietoperze żyjąc często w bezpośrednim sąsiedztwie ludzi są narażone na kłopotliwe konsekwencje wynikające z tej sytuacji. Niektóre gatunki są bardzo liczne przez co szczególnie wrażliwe na ingerencję w ich środowisko życia. Inne znowu nie dość, że rzadko stwierdzane to dodatkowo presja ze strony człowieka obniża szanse na ich występowanie w naszym regionie.

Zima to ważny okres w życiu tych zwierząt. Wraz ze spadkiem temperatury i radykalnym ograniczeniem możliwości pozyskiwania pokarmu nietoperze zimą przenoszą się do trudnodostępnych kryjówek gdzie panuje odpowiednia temperatura i wilgotność oraz gdzie mogą bezpiecznie spoczywać w stanie hibernacji. Są wtedy bardzo mało aktywne. Zimowe kryjówki to przede wszystkim jaskinie, piwnice, przepusty pod drogami, stare bunkry, szczeliny w skałach a czasem dziuple drzew i budki dla ptaków.

Poznanie miejsc hibernacji nietoperzy daje szansę na ochronę tych zwierząt przez  wyznaczanie obszarów chronionych i prowadzenie inwestycji w sposób uwzględniający ich potrzeby życiowe. Jednym z największych zagrożeń dla nietoperzy jest bowiem zajęcie i fragmentacja siedlisk. Są to zwierzęta o złożonym cyklu życiowym, gdzie wczesną wiosną migrują (niektóre gatunki), żerują, późną wiosną wybierają miejsca na założenie kolonii rozrodczych, wczesnym latem rodzą się młode a późnym latem i jesienią gromadzą się w miejscach gdzie odbywają gody i szukają dogodnych zimowisk. Fizyczna likwidacja schronień letnich lub zimowych, zajęcie siedlisk będących miejscami żerowania lub leżących na trasach przelotów między schronieniami  stanowi ryzyko opuszczania dotychczasowych miejsc występowania lub wręcz potęguje ryzyko wymierania lokalnych populacji.

Należy tu przypomnieć, że wszystkie występujące w Polsce gatunki nietoperzy objęte są ochroną gatunkową a niektóre z nich ochroną na mocy prawa międzynarodowego. Płoszenie, zabijanie, niepokojenie, niszczenie ich miejsc przebywania jest niezgodne z prawem i niewolno podejmować tego rodzaju działań.

W styczniu i lutym przyrodnicy w województwie świętokrzyskim będą prowadzić po raz drugi zimową akcję liczenia nietoperzy na zimowiskach. Pierwszą częścią akcji będzie kontrolowanie obiektów mogących stanowić zimowiska a drugą będzie oznaczanie nietoperzy co do gatunku i rodzaju oraz liczenie ich. Następnie wyniki będą zdeponowane w Świętokrzyskiej Chirobazie. Kontrole będą prowadzone w kilku gminach i kilkunastu wsiach województwa. Obiekty kontrolowane to: przydomowe piwniczki, przepusty kolejowe i drogowe, kamieniołomy. Ponadto tym razem w ramach eksperymentu skontrolowane zostaną wybrane wychodnie gipsów na Ponidziu, które prawdopodobnie nie są dogodnym zimowiskiem dla nietoperzy ale latem stwierdzano tam ślady ich obecności. Niska atrakcyjność tego typu skał dla tworzenia zimowisk nietoperzy wymaga potwierdzenia lub obalenia.

Miejscowości, w których pojawią się w styczniu i lutym 2014 roku chiropterolodzy to: Kielce, Dąbrowa, Masłów, Mąchocice, Odrowążek, Szałas, Luta, Kucębów, Skarżysko i okolice, Obice i okolice, Oleśnica i okolice, Chotel  Czerwony, Skowronno.

Osoby prowadzące badania to zawodowi naukowcy oraz przyrodnicy amatorzy związani z kilkoma organizacjami pozarządowymi z całej Polski. Posiadają oni odpowiednie kompetencje i kwalifikacje.

Jako organizatorzy zwracamy się z prośbą o udzielenie badaczom wszelkiej możliwej pomocy w prowadzonych pracach.

Zapraszamy do kontaktu pod numerem telefonu 664 01 55 63 lub emailem biuro@mostedu.org.

 Łukasz Misiunabat2013

                                                                                                                      

Regionalna Nagroda Ekologiczna „Bartki Świętokrzyskie”

Województwo Świętokrzyskie ma aspiracje bycia regionem zaliczanym do tzw. Polski A w związku z czym podejmowane są liczne działania w kierunku szybkiego awansu cywilizacyjnego regionu. Prowadzi się wiele inwestycji mających ten awans przyśpieszyć lub zapewnić. Często jednak działania te pomniejszają znaczenie niezwykle cennych zasobów przyrodniczych woj. świętokrzyskiego. Zdarza się, że postęp odbywa się kosztem procedur, zasad i ze szkodą dla środowiska, która to szkoda zawsze ostatecznie jest szkodą człowieka.

Obecnie w naszym regionie brak przejrzystego systemu niezależnych ocen eksperckich działań inwestycyjnych. Powołanie regionalnej nagrody ekologicznej ma na celu promowanie tych działań, które powinny być wzorem i przykładem przy planowaniu, podejmowaniu i realizacji przedsięwzięć na rzecz rozwoju województwa. Nagroda ma być też narzędziem podnoszącym rangę Prawa Ochrony Przyrody i Środowiska, które zbyt często traktowane jest jako zło konieczne i przeszkoda a nie jako pełnoprawny kodeks regulujący ważne aspekty życia społecznego.

Ponadto Nagroda chce wspierać te działania inwestycyjne, badawcze i ochroniarskie, które promują region świętokrzyski jako przyjazny dla rozwoju turystyki  przyrodniczej.

Nagroda ma być przyznawana raz w roku przez możliwie długi okres. Nagroda ma być prestiżowa a w miarę upływu czasu jej ranga powinna się podnosić tak aby stać się rozpoznawalnym i pożądanym znakiem jakości.

Niezależność i wysoki poziom merytoryczny ma Nagrodzie zapewnić skład Kapituły. Znajdują się w niej naukowcy i działacze - przyrodnicy: dr inż. Jadwiga Barga-Więcławska - malakolog i nauczyciel akademicki; dr Lech Buchholz - entomolog i pracownik Świętokrzyskiego Parku Narodowego; dr Zbigniew Złonkiewicz - geolog i współodkrywca słynnego tetrapoda; Jacek Tabor - ornitolog i prezes Mazowiecko-Świętokrzyskiego Towarzystwa Ornitologicznego; Radosław Ślusarczyk; działacz na rzecz ochrony przyrody i środowiska i prezes Stowarzyszenia Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot; Łukasz Misiuna - przyrodnik, specjalista zarządzania zasobami przyrody i środowiska.

Nagroda przyznawana jest w trzech kategoriach : I. Inwestycji; II. Badań naukowych z zakresu nauk przyrodniczych; III. Projektów ochrony przyrody i /lub środowiska.

Misją RNE "BŚ" jest:

1. Podniesienie rangi Prawa Ochrony Przyrody i Środowiska jako pełnoprawnego kodeksu i zbioru zasad pozwalającego na takie wspieranie rozwoju regionu świętokrzyskiego, które jednocześnie pozwala na zachowanie wyjątkowych walorów przyrodniczych.
2. Promowanie inwestycji, badań i innych działań, które przyczyniają się do niepogorszenia stanu środowiska naturalnego, lepszego rozpoznania środowiska naturalnego województwa i ochrony zasobów przyrodniczych województwa.
3. Edukacja ekologiczna i podnoszenie świadomości ekologicznej.

Najpóźniej od 1.08. 2013 rozpoczniemy przyjmowanie zgłoszeń. Potrwa ono do 1.10.2013.

Patronaty Nagrody:
- honorowy: Marszałek Województwa świętokrzyskiego Adam Jarubas
- merytoryczny: Dyrektor Świętokrzyskiego Parku Narodowego i Prezes Zarządu Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Kielcach
- medialny: TVP Kielce, Echo Dnia i ecopress.pl.

Nagroda jest powołana przez Stowarzyszenie M.O.S.T. "Możesz Obrać Swój Tor". W sprawach związanych z Nagrodą proszę się kontaktować pod numerem telefonu: 664 01 55 63 i mailem: lukasz.misiuna@mostedu.org

banner2

W Górach Świętokrzyskich odbyły się zimowe liczenia nietoperzy

W głębokim śniegu i dotkliwym mrozie w kilku miejscowościach w Górach Świętokrzyskich w dniach 21-31 stycznia 2013 odbyło się zimowe liczenie nietoperzy.
Podobne akcje odbywają się w wielu regionach Polski a najbardziej znane są liczenia w Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym czy poznańskiej Cytadeli. Chiropterolodzy kontrolują zwykle duże podziemne obiekty takie jak stare bunkry, podziemia ale również kanały, piwnice i jaskinie.
W województwie świętokrzyskim od lat Świętokrzyska Grupa Chiropterologiczna oraz członkowie Klubu Speleologicznego kontrolują najważniejsze znane zimowiska nietoperzy w regionie zlokalizowane głównie w jaskiniach ale też wybrane budowle podziemne.
Tegoroczne liczenia miały na celu rozpoznanie czy i w jakim stopniu w Górach Świętokrzyskich przydomowe kamienne ziemianki są wykorzystywane przez nietoperze jako zimowiska. Dzięki badaniom chiropterologów z Mazowsza wiadomo, że na Podlasiu i Mazowszu tego typu obiekty stanowią jedno z głównych zimowisk. Te małe, często stare i nieużywane budowle są zimowiskiem dla tysięcy nietoperzy. Zwykle pojedyncza piwnica zajmowana jest przez 1-2 a w skrajnych przypadkach do 6 osobników nietoperzy. O ile w Polsce zachodniej to rozbudowane systemy podziemnych korytarzy (m.in. dawnych fortyfikacji z okresu obu ostatnich wojen) a w Polsce południowej naturalne jaskinie a czasem bunkry stanowią najważniejsze zimowe schronienie dla skrzydlatych ssaków (niektóre z tych zimowisk koncentrują kilka tysięcy osobników z kilku gatunków) o tyle dla nizinnych obszarów Mazowsza i Podlasia to właśnie takie tradycyjne, rozsiane na dużej przestrzeni piwniczki stanowią kluczowe zimowisko.
W warunkach świętokrzyskich dobrze rozpoznano zimowiska w jaskiniach i sztolniach kamieniołomów a także wybranych obiektach takich jak podziemia klasztoru w Świętym Krzyżu lub kanał w Samsonowie. Nie zidentyfikowano jednak czy ziemianki są tu równie atrakcyjnym zimowiskiem jak u północnych sąsiadów.
W ciągu trzech intensywnych dni badań terenowych z chiropterologiem Grzegorzem Gołębniakiem z Poznania członkom kieleckiego Stowarzyszenia M.O.S.T udało się skontrolować ponad 30 ziemianek w miejscowościach: Odrowążek, Szałas, Mąchocice Kapitulne, Obice, Drochów Dolny oraz kieleckiej części Dąbrowy. Ponadto skontrolowano przepusty kolejowe i drogowe w pobliżu wsi Chrusty i Drochów a także na drodze Kielce-Zagnańsk w pobliżu obszaru Natura 2000 „Ostoja Wierzejska”. Ważnym miejscem był kanał w Samsonowie. Kilka dni później wraz z chiropterologiem z Uniwersytetu Łódzkiego dr Katarzyną Janik skontrolowano podziemia w Opatowie oraz dokonano rozpoznania podziemnych tuneli pod starym kościołem we wsi Podole.
Zdecydowana większość kontrolowanych miejsc nigdy nie była sprawdzana pod kątem zimowania nietoperzy. Miejsca starano się wybrać tak aby objęły obszar z centralnie położonymi Kielcami, wysuniętym, śródleśnym stanowiskiem w Odrowążku oraz ciepłym uskokiem Gór Świętokrzyskich przechodzącym w Ponidzie w okolicy Obic. Najdalej na wschód wysunięte były Podole i Opatów. Kontrola śródleśnego przepustu przy Ostoi Wierzejskiej wynikała z odnalezienia latem śladów bytowania nietoperzy. Należało więc miejsce to odwiedzić zimą aby upewnić się czy i w tymokresie jest ono wykorzystywane przez te zwierzęta.
W sumie skontrolowano ponad 40 obiektów pochodzenia antropogenicznego z czego niemal połowa była wykorzystywana przez zimujące nietoperze. Naliczono 142 osobniki nietoperzy z 9 gatunków. Około połowa skontrolowanych piwniczek w 5 wioskach była zajęta przez 24 nietoperze z 5 gatunków.
Najciekawsze i najbogatsze zimowisko odnaleziono we wsi Odrowążek. Stwierdzono tu najwyższą różnorodność gatunkową. Odrowążek to niewielka wieś w gminie Bliżyn położona w pobliżu trzech bardzo cennych przyrodniczo obszarów (Dolina Krasnej, Uroczysko Pięty i Lasy Suchedniowskie). Prowadzone latem badania chiropterologiczne wskazywały na występowanie tam dużej różnorodności gatunkowej tych ssaków a zimowe liczenia potwierdziły te wyniki. Najciekawszym znaleziskiem było stwierdzenie wszystkich trzech „polskich” gatunków mroczków: późnego, posrebrzanego i pozłocistego. Pierwszy z tych gatunków, mroczek późny bardzo rzadko wybiera tego typu zimowiska, preferuje raczej miejsca pochodzenia naturalnego. Natomiast mroczek pozłocisty to bardzo rzadki gatunek nietoperza, umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt jako narażony na wyginięcie. Jest to gatunek zimnolubny, związany z lasami szpilkowymi dalekiej północy. Jako jedyny z europejskich nietoperzy obejmuje swoim zasięgiem daleką północ Skandynawii. Stwierdzenie go zimą w Górach Świętokrzyskich to spora sensacja choć z drugiej strony notowano go latem z okolic Odrowążka a samo miejsce doskonale odpowiada jego wymaganiom. Odrowążek położony jest pomiędzy rozległymi kompleksami leśnymi w tym świetnie zachowanymi borami jodłowymi, jest tu sporo drobnych cieków wodnych, wilgotnych łąk, torfowisk. Klimat ogólnie jest wyraźnie surowszy.
Co więcej, zimujące mroczki zajmowały jedną dużą piwnicę poprzedzielaną dwoma ściankami. Już ten fakt odnalezienia 3 gatunków mroczków w jednej budowli jest niezwykły i bardzo ciekawy gdyż każdy z gatunków preferuje nieco inne warunki.
Podobnie jak w innych miejscach w kraju gatunkiem najliczniej zasiedlającym ziemianki był gacek brunatny.
Wyraźnie inaczej wygląda zimowisko nietoperzy we wsi Obice w gminie Morawica. Klimat panuje tu łagodniejszy, budowa geologiczna jest inna a ziemianki zbudowane są z lokalnych wapieni. Brak rozległych obszarów leśnych ale również są cieki wodne, torfowiska i stawy. Stwierdzono równie dużo nietoperzy co w Odrowążku ale tylko z dwóch gatunków: gacki brunatne i szare. Co ciekawe w jednej z największych piwnic odnaleziono aż 6 nietoperzy co jest wyrównaniem rekordu z Mazowsza i Podlasia.
Nieodnalezionym w ziemiankach ale najliczniej zimującym gatunkiem w czasie liczeń okazał się mopek, gatunek tzw. „naturowy” czyli wymieniony w II Załączniku Dyrektywy Siedliskowej (dyrektywa Unii Europejskiej w sprawie zagrożonych gatunków zwierząt i ich siedlisk) oraz gatunek umieszczony w Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt. Jest on również zaliczany do zimnolubnych, związanych z chłodnymi lasami iglastymi. Niemal 72 % wszystkich policzonych nietoperzy stanowiły właśnie mopki a miejscem ich zimowania były ceglane sklepienia kanałów i przepustów.
Ciekawym było odnalezienie 2 mopków w niewielkim przepuście pod drogą w pobliżu Ostoi Wierzejskiej niedaleko Kielc. To kolejny rzadki gatunek zwierzęcia podnoszący rangę Lasów Wierzejskich jako cennego przyrodniczo obszaru.
Osobnym aspektem liczeń nietoperzy w ziemiankach jest kontakt z lokalną ludnością. Bez ludzi, ich pomocy, informacji przedsięwzięcie to było by znacznie trudniejsze i mniej efektywne. To również dzięki właścicielom ziemianek poznaliśmy wiele niezwykłych, tajemniczych, dramatycznych opowieści. Jak się okazuje niemal każda ziemianka ma swoją historię; uratowała komuś życie, była miejscem śmierci kogoś innego. Te niewielkie, często rozsypujące się obiekty stanowią ważny element lokalnej kultury ale też po raz kolejny obrazują w jaki sposób do niedawna ludzie potrafili wykorzystywać lokalne surowce i prawa przyrody do własnych celów nie niszcząc tej przyrody a nawet poszerzając spektrum siedlisk ważnych m.in. dla nietoperzy. Z pewnością są to obiekty warte ocalenia, nie tylko ze względu na nietoperze.
Zimowe liczenia nietoperzy nie są prowadzone jedynie po to aby zaspokoić ciekawość grupki fascynatów. Nietoperze to liczna i bardzo ważna grupa zwierząt w systemie przyrodniczym okolicy, regionu, kontynentu i globu. Wiedza o gatunkach i ich ekologii jest ciągle poszerzana, ciągle żywa i zmieniająca się. To niełatwe w badaniu zwierzęta o złożonych zachowaniach socjalnych i wykorzystująca rozmaite, niezwykłe przystosowania. Poznanie miejsc ich zimowania pozwoli poznać warunki sprzyjające ich występowaniu, ochronić zimowiska a dzięki temu zachować różnorodność biologiczną , która jest kluczowa dla dobrostanu naszego gatunku.

Serdecznie dziękujemy mieszkańcom wsi Odrowążek, Obice, Dąbrowa i Mąchocice Kapitulne za wszelką pomoc i informacje.

Łukasz Misiuna
Lukasz.misiuna@mostedu.org

Zimowe liczenia nietoperzy w Górach Świętokrzyskich

Zima to ważny okres w cyklu rocznym życia nietoperzy. Już późną jesienią zajmują one zimowe kryjówki, które pozwolą im przetrwać tę ciężką porę roku. Zimowiska nietoperzy różnią się od miejsc letniego pobytu tych zwierząt. Zwykle są to jaskinie, piwnice, szyby wentylacyjne, zsypy, studnie, ziemianki itp ciemne i chłodne miejsca o odpowiedniej wilgotności powietrza. Niektóre gatunki zimują w skupiskach po kilka tysięcy osobników. Ich organizmy są doskonale anatomicznie i metabolicznie przystosowane do "wyłączenia" funkcji życiowych i "przeczekania" zimy bez konieczności podejmowania aktywności. Np. stopy nietoperzy działają jak automatyczny zacisk i bez udziału wysiłku i spalania cennych zasobów energetycznych pozwalają nietoperzom zwisać z sufitu głową w dół. Zgromadzona jesienią tkanka tłuszczowa musi wystarczyć do wiosny a każde wybudzenie się nietoperza to poważne ryzyko śmierci głodowej, z zimna lub choroby.

Poznanie miejsc zimowania nietoperzy jest ważne z punktu widzenia ich ochrony. Zachowanie żerowisk i miejsc zakładania kolonii rozrodczych bez ochrony zimowisk nie pozwoli na ochronę tych sympatycznych i bardzo pożytecznych ssaków.

W związku z tym w dniach 21-31 stycznia 2013 roku chiropterolodzy przeprowadzą poszukiwania miejsc zimowania nietoperzy w 3-4 miejscowościach w Górach Świętokrzyskich. Dotychczasowe dane z tego obszaru są bardzo skromne i niewystarczające dla skutecznej ochrony grupy zwierząt, która jest nadal mało znana i silnie zagrożona.

Liczenia odbędą się we wsiach: Masłów, Dąbrowa, Odrowążek i Obice.

Jeśli znajdziesz zimą nietoperza, skontaktuj się z nami. Nie dotykaj go, nie płosz, nie dmuchaj na niego. Zostaw tam gdzie jest i zadzwoń pod numer: 664015563.

Edukacja przyrodnicza jesień 2012

Bez komentarza » Napisany Grudzień 18th, 2012 przez
Kategorie: Edukacja przyrodnicza, Nowości
Tagi:

Edukacja przyrodnicza to jeden z dwóch głównych obszarów zainteresowań i działań członków Stowarzyszenia M.O.S.T. a rok 2012 był wyjątkowo obfity w realizowane projekty i podjęte przedsięwzięcia.
W okresie 1.09.-30.11.2012 zrealizowaliśmy cztery projekty edukacji przyrodniczej:
1. "Inwazja obcych. Inwazyjne gatunki roślin"; projekt ten skierowany był do uczniów klas starszych szkoły podstawowej i gimnazjum. Zajęcia prowadziła dr Anna Trojecka-Brzezińska, botanik. Pierwszą częścią zajęć był pokaz multimedialny przybliżający zjawisko inwazyjności gatunków, druga część zajęć to wycieczka ukierunkowana na poszukiwania terenowe gatunków inwazyjnych. W czasie wycieczek młodzież odwiedziła kielecki zalew, Kadzielnię, Stadion i okolice Ostoi Wierzejskiej.
2. "ecopress.pl II. Warsztaty dziennikarstwa przyrodniczego"; w tym projekcie uczestnicy mieli możliwość spotkać się z dziennikarzem Mateuszem Bolechowskim, który przybliżał zagadnienia związane z wyborem tematu,ciekawością dziennikarską i etyką. Pan Mateusz jest też przyrodnikiem więc zajęcia były ściśle związane z problematyką wrażliwości dziennikarskiej na sprawy środowiskowe. W czasie warsztatów dziennikarskich powstały teksty, których autorami są uczestnicy projektu.
3. Jak nie zgubić się w lesie. Podstawy sztuki przetrwania.";te zajęcia wzbudziły duże zainteresowanie i dały uczestnikom możliwość kontaktu z przyroda w wersji hard core. Prowadzącym był Tomasz Witczak, instruktor surwiwalu i przyrodnik. Pan Tomasz uczył młodzież korzystania z kompasu i mapy, tworzenia własnej mapy w terenie, odnajdywania drogi i punktów w terenie oraz zasad zachowania się w sytuacji zagubienia się w lesie.
4. "Klub przyrodnika"; ten projekt skierowany był do dzieci i młodzieży nieco bardziej zainteresowanych przyrodą. Odbyło się aż 20 spotkań z czego znaczna część to zajęcia terenowe. Najciekawsze i budzące najwięcej emocji były nocne wyjścia w teren do Ostoi Wierzejskiej w poszukiwaniu sów. Uczestnicy mogli zapoznać się z metodami badań terenowych nad tą grupą ptaków. Interesujące były też pokazy dotyczące nietoperzy i sów oraz pokaz wykorzystania urządzenia służącego do wykrywania nietoperzy. Ponadto odbyła się wycieczka na Łysicę oraz pokazy filmów przyrodniczych.

Wszystkie projekty skierowane były do dzieci i młodzieży w wieku 11-15 lat z Kielc. Skorzystali z nich uczniowie szkół podstawowych nr. 22,27,33 oraz gimnazjum nr 10 w Kielcach. Łącznie w projektach udział wzięło ponad 800 uczestników.

Skąd się biorą w Czechach gawrony? Pomóż nam rozwiązać ptasią tajemnicę.

W czeskich Pardubicach znajduje się zimowe noclegowisko gawronów i kawek liczące około 40 000 osobników! Tam i pobliskiej wiosce Raba od 1982 roku prowadzony jest projekt znakowania zimujących krukowatych. Ptaki obrączkuje ornitolog Jiri Cesak. Od 1999 roku znakowana jest też lęgowa populacja ptaków obu gatunków. Tym projektem zajmuje się Svetlana Vranova.
Począwszy od sezonu 1982/83, corocznie w październiku zaczyna się akcja obrączkowania zimujących gawronów. Najwięcej ptaków chwytanych jest w okresie listopad-marzec. Dokładna lokalizacja miejsca chwytania ptaków to 50°05' N 15°49' E, 220 m nad poziomem morza.
Gawrony łapią się do dwóch własnoręcznie wykonanych wolier. Punktem wyjścia dla tej autorskiej konstrukcji była pułapka helgolandzka (Bub 1977). Ptaki nęcone są chlebem, zbożem, słonecznikiem, burakami ale również padliną zwierzęcą (przede wszystkim zwierzęcymi ofiarami kolizji drogowych). Jednak decydującą rolę w wabieniu odgrywa obecność 4-5 gawronów wpuszczonych do woliery. Ośmiela to i zachęca do żerowania ptaki pozostające na wolności.
Do 2011 roku udało się schwytać i zaobrączkować około 18 000 ptaków. Czasem chwytają się ptaki innych gatunków:
Kawka C. monedula spermologus – 468 osobników
Kawka C. monedula soemmerringii – 13 os.
Sroka – 8 os.
Sójka – 1 os.
Myszołów – 27 os.
Jastrząb – 15 os.
Krogulec – 4 os.
Pustułka – 8 os.
Uszatka – 1 os.

Na 17 543 zaobrączkowanych gawronów w Rabach uzyskano (do 2011 roku) 117 zgłoszeń z zagranicy:
Polska – 32 zgłoszeń
Białoruś – 22 zgł.
Rosja – 22 zgł.
Niemcy – 17 zgł.
Francja – 11 zgł.
Ukraina – 9 zgł.
Węgry – 3 zgł.
Austria – 1 zgł.

Do 2011 roku na 32 „polskie” zgłoszenia zaobrączkowanych gawronów 5 obserwowano w województwie świętokrzyskim, 6 w mazowieckim, 1 podlaskim, 7 na Śląsku, 5 w lubelskim, 1 w łódzkim, 3 w podkarpackim, 1 w łódzkim, 1 w warmińsko-mazurskim, 1 w Wielkopolsce i jeden bez wskazania lokalizacji.
16 listopada 2012 roku jednego gawrona z obrączką o numerze 607 zaobserwowano w Kielcach na jednym z peryferyjnie położonych blokowisk. Ptak został zaobrączkowany w Rabach 6 marca 2012 roku jako drugi spośród 34 zaobrączkowanych w tym dniu. Numer jego metalowej obrączki to PRAHA D 192020

W 2010 roku gawrony zaczęto obrączkować również kolorowymi obrączkami. Od teraz schwytany ptak otrzymuje zwykłą aluminiową obrączkę na jedną nogę a na drugą obrączkę z plastiku w kolorze żółtym. Te nowe, żółte obrączki posiadają czarny, trzycyfrowy symbol w zakresie od 001 do 750. Obrączki te zakładane są na lewa nogę a numer należy odczytywać od góry w dół. Znakowanie kolorowymi obrączkami zakończy się w 2012 roku. Od zimy 2005 roku schwytane kawki otrzymują zielone obrączki plastikowe z dwoma czarnymi literami. Natomiast kawkom obrączkowanym w sezonie lęgowym zakłada się żółte plastikowe obrączki. Obrączki „letnie” i „zimowe” mają dwa czarne znaki (litery, cyfry lub kombinacja litery i cyfry). Używane w projekcie obrączki produkuje polska firma firma Colour Rings, Neckband & Marks for Birds INTERREX (www.colour-rings.eu).
Więcej informacji o projekcie znajduje się na stronie http://www.cr-birding.be/

Interpretacja wyników badań w oparciu o informacje zwrotne dotyczące zaobrączkowanych w Rabach ptaków wskazuje, że we wschodnich Czechach zimują gawrony i kawki z Polski. Ten stan rzeczy znany jest już z klasycznego opracowania „Fauna Czechosłowacji – Ptaki”, gdzie pisano: „Niektóre zimujące u nas gawrony pochodzą z lęgowisk w Polsce ale przede wszystkim z europejskiej części ZSRR – południowej Białorusi, północnej Ukrainy i głównie znad środkowej Wołgi” (Hudec 1983)
30 letni okres badań pokazuje, że obrączkowanie wyłącznie metalowymi obrączkami daje przypadkowe i nieliczne stwierdzenia. Dopiero znakowanie kolorowymi obrączkami powoduje istotny wzrost liczby informacji zwrotnych o ptakach. Czarne symbole na żółtym tle obrączki pozwalają nieraz na odczytanie kodu nawet nieuzbrojonym okiem co jest zupełnie niemożliwe w przypadku obrączek aluminiowych. Tu zwykle konieczne jest schwytanie ptaków co w przypadku inteligentnych i czujnych krukowatych jest niezwykle trudne.
Zwracamy się z wielka prośba do ornitologów, amatorów obserwatorów ptaków jak i osób nie związanych z ruchem ornitologicznym o zwracanie uwagi na ptaki wspomnianych gatunków. Szczególnie żółte obrączki są łatwe do dostrzeżenia i odczytania. Każda informacja zwrotna jest bardzo cenna. W dobie fotografii cyfrowej sfotografowanie obrączki nie powinno nastręczać wielkich trudności. Wszelkie informacje o ptakach znakowanych w sposób opisany wyżej należy przesyłać na adresy: cesakjiri@volny.cz, sve.crow.crow@seznam.cz lub krouzkovaci_stanice@nm.cz.
Autor: Jiří Česák, Ráby, Czechy
Uzupełnienie i tłumaczenie: Světlana Vránová, Pardubice, Czechy
Łukasz Misiuna, redakcja i uzupełnienia.

Literatura:
Bub H. 1977: Vogelfang und Vogelberingung.Teil II. A. Ziemsen Verlag, Wittenberg-Lutherstadt.
Česák J. 2009: Početnost a věková struktura zimujících havranů polních (Corvus frugilegus) v Rábech u Pardubic v období 1982–2007. Sylvia 45: 191-207.
Hudec K. (ed.) 1983: Fauna ČSSR, Ptáci 3/II. Academia, Praha.

Zimowisko!!!

Towarzystwo Przyjaciół Dzieci ma przyjemność zaprosić dzieci z powiatu kieleckiego na zimowisko!
Ferie zimowe w województwie świętokrzyskim rozpoczynają się w tym roku najwcześniej w naszym kraju. Będą trwać od 14.01 do 27.01.2012.
Program zimowiska:
1. 14.01-20.01.2012: zimowisko pod Babią Górą w ośrodku wypoczynkowym w Zawoi.
Okolica Babiogórskiego Parku Narodowego gwarantuje odpoczynek wśród pięknych, wyjątkowych widoków, na świeżym, czystym powietrzu i śniegu, gdzie można obcować z dziką przyrodą w jej najcenniejszych formach. Obszar ten należy do najbardziej interesujących przyrodniczo i turystycznie w Polsce. W związku z tym zimowisko będzie wypełnione grami i zabawami w terenie o tematyce przyrodniczej i ekologicznej.
Ośrodek oferuje 2-4 osobowe pokoje z łazienkami, w pobliżu jest lodowisko. Odbędzie się też kulig i ognisko. Zapewnione są trzy posiłki dziennie.
2. 21-25.01.2012: część druga zimowiska w Świetlicy Środowiskowej TPD w Kielcach. W programie wyjścia do kina, muzeów, obserwatorium astronomicznego, rajd pieszy, pokazy filmów oraz gry i zabawy. W czasie pobytu w świetlicy dzieci otrzymują jeden posiłek. Zajęcia w godzinach 8:30-14:30.

W zimowisku może wziąć udział 30 dzieci w wieku 6-13 lat.
Opiekunowie to pedagodzy z wieloletnim doświadczeniem w pracy z dziećmi, pracownicy Świetlicy Środowiskowej TPD. Ilość opiekunów: 3 osoby. Dzieci w czasie pobytu na zimowisku są ubezpieczone. Świetlica TPD funkcjonuje w systemie świetlic środowiskowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Kielcach.
Koszt:
1. Zimowisko w Zawoi, 7 dni: 700zł
2. Zimowisko w Kielcach, 5 dni: 300zł
3. Całość, 12 dni (Zawoja i Kielce): 1000zł
Program zimowiska może ulec zmianie (dotyczy miejsca pobytu w pierwszym tygodniu).
Terminy można rezerwować telefonicznie do 21.12.2012 pod numerem telefonu: 664015563. Warunkiem rezerwacji terminu jest dokonanie przedpłaty w wysokości 30% kosztu zimowiska w wybranym wariancie. Przedpłata powinna wpłynąć w terminie do 21.12. 2012. Przelewy należy kierować na rachunek: Nordea Bank 65 1440 1358 0000 0000 1292 8157

Nie będzie kolejnej inwestycji w pobliżu Ostoi Wierzejskiej

Jak kilkakrotnie informowaliśmy położony pod Kielcami obszar Natura 2000 "Ostoja Wierzejska" jest silnie zagrożony presją inwestycji o potencjalnie dużym oddziaływaniu na środowisko przyrodnicze.

Przedstawiciel Stowarzyszenia M.O.S.T. wziął udział w konsultacjach społecznych w gmachu Urzędu Miasta Kielce przy ul. Rynek 1 12.10. 2012.

Informacja o konsultacjach:http://www.um.kielce.pl/ogloszenia/art,7265,ogloszenie.html

Tym razem w bezpośredniej bliskości Ostoi planowano budowę linii wysokiego napięcia. Z budową wiązałaby się konieczność wycięcia 50 metrowego pasa naturalnego drzewostanu jodłowego o długości paru kilometrów. Projektowany przebieg linii zniszczył by siedliska Natura 2000 świętokrzyski bór jodłowy oraz łąki trzęślicowe a także stanowiska chronionych roślin (m.in. storczyków i goryczek wąskolistnych, wawrzynka wilczełyko, rosiczki okrągłolistnej) oraz stanowiska gatunków Natura 2000: przeplatki aurinii i dzięcioła czarnego (również kilka innych regionalnie nielicznych lub rzadkich gatunków ptaków oraz stanowiska grzybów zagrożonych wyginięciem).

Omawiany przebieg linii był jednym z czterech zaproponowanych przez inwestora. Z punktu widzenia społeczności lokalnych był on najbardziej pożądany, ponieważ niemal zupełnie omijał działki osób zainteresowanych. Jednak stanowisko Lasów Państwowych (Nadleśnictwo Kielce) było negatywne, ze względu na konieczność wykonania nieplanowanych cięć. Dodatkowo omawiana alternatywa na dalszym odcinku musiała by przechodzić przez lasy Rezerwatu Sufraganiec, na co leśnicy nie mogli się zgodzić. Ponadto planowany przebieg linii w tym wariancie wchodził w konflikt z zapisami prawa dotyczącymi lokalizacji linii tego rodzaju w sąsiedztwie torów kolejowych.

W swoim wystąpieniu przedstawiciel Stowarzyszenia M.O.S.T. omówił walory przyrodnicze narażone na zniszczenie na skutek planowanej inwestycji oraz w zdecydowany sposób wykluczył możliwość realizacji takiego przebiegu powołując się na odpowiednie zapisy ustaw i Dyrektyw unijnych.

Trzeba przyznać, że inwestor wykonał rzetelną pracę przygotowując 4 alternatywne warianty przebiegu inwestycji. Wszystkie były opracowane w najdrobniejszych szczegółach, uwzględniały wszelkie możliwe uwarunkowania formalno -prawne.

Wszystko wskazuje na to, że udało się uzyskać kompromis i pokrzywdzeni nie będą ani ludzie ani środowisko przyrodnicze ani inwestor.

Wobec innych kłopotów Ostoi Wierzejskiej z inwestorami i urzędnikami opisane konsultacje należy uznać za sukces a zaproponowane i przeprowadzone rozwiązania za wzorzec realizacji inwestycji potencjalnie konfliktowych ze względów społecznych i przyrodniczych